Wat is een ACL-scheur?
De voorste kruisband (ACL) bevindt zich in het midden van de knie. Hij verbindt het dijbeen (femur) met het scheenbeen (tibia) en voorkomt dat het scheenbeen naar voren schuift en te veel draait. Als je je ACL scheurt, kan elke plotselinge richtingsverandering, zoals een zijwaartse beweging of rotatie, tijdens sporten zoals voetbal, basketbal, tennis, rugby of vechtsporten, leiden tot een knieblessure.
De meeste gevallen van een gescheurde voorste kruisband ontstaan door blessures zonder direct contact, veroorzaakt door een plotselinge draaiing van de knie tijdens training of wedstrijd. Voetballers kunnen hetzelfde probleem ondervinden wanneer ze de bal over lange afstand voorzetten, waardoor er te veel druk op het standbeen komt te staan.
Slecht nieuws voor vrouwelijke atleten die dit lezen: vrouwen lopen een groter risico op een gescheurde kruisband omdat hun knieën niet uniform zijn qua uitlijning, grootte en vorm.
Atleten die hun voorste kruisband scheuren, voelen vaak een "knak" en vervolgens een plotselinge zwelling van de knie (door bloedingen uit het gescheurde ligament). Daarnaast is er een belangrijk symptoom: de patiënt kan door de kniepijn niet direct lopen of verder sporten. Wanneer de zwelling in de knie uiteindelijk afneemt, kan de patiënt het gevoel hebben dat de knie instabiel is en het zelfs niet meer kan houden, waardoor het onmogelijk wordt om de sport te beoefenen waar hij of zij zo van houdt.
Verschillende bekende atleten hebben een kruisbandruptuur opgelopen. Onder hen zijn: Zlatan Ibrahimovich, Ruud van Nistelrooy, Francesco Totti, Paul Gascoigne, Alan Shearer, Tom Brady, Tiger Woods, Jamal Crawford en Derrick Rose. Als u soortgelijke problemen heeft ondervonden, bent u niet de enige. Het goede nieuws is dat deze atleten na een kruisbandreconstructie hun professionele carrière succesvol hebben kunnen voortzetten. Met de juiste behandeling kunt u ook zo'n carrière hebben!
Hoe een ACL-scheur te diagnosticeren
Als u vermoedt dat u een gescheurde kruisband heeft, moet u naar uw huisarts gaan. Die kan de diagnose bevestigen en u adviseren over de beste vervolgstappen. Uw arts zal een aantal onderzoeken uitvoeren om vast te stellen of u een kruisbandscheur heeft, waaronder:
1. Een lichamelijk onderzoek waarbij uw arts controleert hoe uw kniegewricht beweegt in vergelijking met uw andere, onbeschadigde knie. Hij of zij kan ook een Lachman-test of een voorste schuifladetest uitvoeren om de bewegingsvrijheid en de werking van het gewricht te controleren, en u vragen stellen over hoe het aanvoelt.
2. Een röntgenonderzoek waarmee uw arts een breuk of botbreuk kan uitsluiten.
3. Een MRI-scan die uw pezen en weke delen in beeld brengt en uw arts in staat stelt de omvang van de schade te beoordelen.
4. Echografie om de ligamenten, pezen en spieren te beoordelen.
Bij een lichte blessure is de kruisband mogelijk niet gescheurd, maar alleen opgerekt. Kruisbandblessures worden als volgt ingedeeld op ernst.
Kan een gescheurde kruisband vanzelf genezen?
De voorste kruisband geneest meestal niet goed vanzelf, omdat de bloedtoevoer ernaartoe beperkt is. Het is net een touw. Als het midden volledig gescheurd is, is het moeilijk voor de twee uiteinden om op natuurlijke wijze weer aan elkaar te groeien, vooral omdat de knie constant in beweging is. Sommige atleten met een gedeeltelijke scheur in de voorste kruisband kunnen echter wel weer sporten, zolang het gewricht stabiel is en de sporten die ze beoefenen geen plotselinge draaibewegingen vereisen (zoals honkbal).
Is een ACL-reconstructieoperatie de enige behandelingsoptie?
Een ACL-reconstructie is de volledige vervanging van de gescheurde voorste kruisband door een "weefseltransplantaat" (meestal gemaakt van pezen uit de binnenkant van de dij) om de knie te stabiliseren. Dit is de aanbevolen behandeling voor sporters met een instabiele knie die na een ACL-scheur niet meer aan sportactiviteiten kunnen deelnemen.
Voordat u een operatie overweegt, is het raadzaam om een gespecialiseerde fysiotherapeut te raadplegen die door uw chirurg wordt aanbevolen en fysiotherapie te volgen. Dit helpt om de volledige bewegingsvrijheid en kracht van uw knie te herstellen en tevens botbeschadiging te verlichten. Sommige artsen zijn van mening dat een ACL-reconstructie gepaard gaat met een lager risico op vroege artrose (degeneratieve veranderingen), gebaseerd op röntgenfoto's.
Een ACL-reparatie is een relatief nieuwe behandelingsoptie voor sommige soorten scheuren. Artsen hechten de gescheurde uiteinden van de ACL weer aan het dijbeen met behulp van een zogenaamde mediale brace. De meeste ACL-scheuren zijn echter niet geschikt voor deze directe reparatiemethode. Patiënten die een reparatie hebben ondergaan, hebben een hoog percentage heroperaties (1 op de 8 gevallen, volgens sommige onderzoeken). Er wordt momenteel veel onderzoek gedaan naar het gebruik van stamcellen en plaatjesrijk plasma om de ACL-genezing te bevorderen. Deze technieken zijn echter nog experimenteel en de "gouden standaard" behandeling blijft een ACL-reconstructie.
Wie heeft het meeste baat bij een ACL-reconstructieoperatie?
1. Actieve volwassen patiënten die sporten beoefenen waarbij rotatie- of pivotbewegingen voorkomen.
2. Actieve volwassen patiënten die werkzaam zijn in beroepen die veel fysieke kracht vereisen en waarbij draaien of pivoteren een rol speelt.
3. Oudere patiënten (bijvoorbeeld 50 jaar en ouder) die aan topsport doen en geen degeneratieve veranderingen in de knie hebben.
4. Kinderen of adolescenten met een gescheurde voorste kruisband. Aangepaste technieken kunnen worden gebruikt om het risico op groeischijfletsel te verminderen.
5. Atleten met andere knieblessures naast een gescheurde voorste kruisband (ACL), zoals een blessure aan de achterste kruisband (PCL), de collaterale ligamenten (LCL), de meniscus en het kraakbeen. Vooral bij sommige patiënten met een meniscusruptuur is het gunstiger als de ACL tegelijkertijd wordt gerepareerd.
Wat zijn de verschillende soorten ACL-reconstructiechirurgie?
1. Hamstringpees – Deze kan gemakkelijk worden geoogst uit de binnenkant van de knie via een kleine incisie tijdens een operatie (autotransplantaat). Een gescheurde voorste kruisband kan ook worden vervangen door een pees die door iemand anders is gedoneerd (allotransplantaat). Atleten met hypermobiliteit (hyperlaxiteit), zeer slappe mediale collaterale ligamenten (MCL) of kleine hamstringpezen zijn mogelijk betere kandidaten voor een allotransplantaat of patellapees (zie hieronder).
2. Patellapees – Een derde van de patellapees van de patiënt, samen met botfragmenten van het scheenbeen en de knieschijf, kan worden gebruikt voor een autotransplantaat van de patellapees. Dit is net zo effectief als een peestransplantaat, maar brengt een hoger risico op kniepijn met zich mee, vooral wanneer de patiënt knielt en een kniefractuur heeft. De patiënt zal ook een groter litteken aan de voorkant van de knie hebben.
3. Mediale kniebenadering en tibiale uitlijning femorale tunneltechniek – Aan het begin van een ACL-reconstructie boort de chirurg een rechte bottunnel (tibiale tunnel) van de tibia naar het femur. Dit betekent dat de bottunnel in het femur zich niet bevindt op de oorspronkelijke locatie van de ACL. Chirurgen die de mediale benaderingstechniek gebruiken, proberen daarentegen de bottunnel en het transplantaat zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke (anatomische) locatie van de ACL te plaatsen. Sommige chirurgen zijn van mening dat het gebruik van de tibiale femorale tunnelprocedure leidt tot rotatie-instabiliteit en een verhoogd risico op heroperaties bij patiënten.
4. Techniek met volledig mediale/graft-aanhechting - Bij de volledig mediale techniek wordt omgekeerd geboord om de hoeveelheid bot die uit de knie moet worden verwijderd te verminderen. Slechts één hamstring is nodig om de graft te creëren bij de reconstructie van de voorste kruisband. De gedachte hierachter is dat deze aanpak minder invasief en minder pijnlijk kan zijn dan de traditionele methode.
5. Enkelvoudige versus dubbele bundel - Sommige chirurgen proberen twee bundels van de ACL te reconstrueren door vier gaten in de knieschijf te boren in plaats van twee. Er is geen significant verschil in de resultaten van enkelvoudige of dubbele bundel ACL-reconstructies; chirurgen hebben met beide benaderingen bevredigende resultaten behaald.
6. Behoud van de groeischijf - De groeischijven van kinderen of adolescenten met een ACL-blessure blijven open tot ongeveer 14 jaar voor meisjes en 16 jaar voor jongens. Het gebruik van de standaard ACL-reconstructietechniek (transvertebraal) kan de groeischijven beschadigen en de botgroei stoppen (groeistop). De chirurg moet de groeischijven van de patiënt vóór de behandeling onderzoeken, wachten tot de patiënt is uitgegroeid of een speciale techniek gebruiken om de groeischijven (periosteum of adventitia) niet aan te raken.
Wat is het beste moment voor een ACL-reconstructie na een blessure?
Idealiter zou u binnen enkele weken na uw blessure geopereerd moeten worden. Het uitstellen van de operatie met 6 maanden of langer vergroot het risico op beschadiging van het kraakbeen en andere structuren van de knie, zoals de meniscus. Vóór de operatie is het raadzaam om fysiotherapie te volgen om de zwelling te verminderen, de volledige bewegingsvrijheid te herstellen en uw quadriceps (de spieren aan de voorkant van uw dij) te versterken.
Wat is het herstelproces na een ACL-reconstructieoperatie?
1. Na de operatie zal de patiënt kniepijn ervaren, maar de arts zal sterke pijnstillers voorschrijven.
2. Na de operatie kunt u direct met krukken staan en lopen.
3. Sommige patiënten verkeren in een voldoende goede fysieke conditie om dezelfde dag nog naar huis te kunnen.
4. Het is belangrijk om zo snel mogelijk na de operatie met fysiotherapie te beginnen.
5. Mogelijk moet u tot 6 weken lang krukken gebruiken.
6. Je kunt na 2 weken weer op kantoor aan de slag.
7. Maar als uw werk veel fysieke arbeid vereist, zal het langer duren voordat u weer aan het werk kunt.
8. Het kan 6 tot 12 maanden duren voordat de sportactiviteiten hervat kunnen worden, meestal 9 maanden.
Hoeveel verbetering kunt u verwachten na een ACL-reconstructieoperatie?
Volgens een grootschalig onderzoek onder 7.556 patiënten die een ACL-reconstructie ondergingen, kon de meerderheid van de patiënten (81%) hun sport hervatten. Twee derde van de patiënten kon terugkeren naar hun niveau van vóór de blessure, en 55% kon zelfs weer op topniveau spelen.
Geplaatst op: 16 januari 2025
